WEBVTT
00:00:00.700 --> 00:01:24.120
..:: ارائه شده توسط وب سايت زرفيلم ::..
.:: www.ZarFilm.com ::.
00:01:25.700 --> 00:01:29.120
کیهان
ادیسهای فضازمانی
00:01:37.010 --> 00:01:39.410
سن و اندازه کیهان
00:01:39.600 --> 00:01:42.710
به زبان نور نوشته شده
00:01:42.740 --> 00:01:47.580
ذات زیبایی
و ماهیت ستارهها
00:01:47.610 --> 00:01:50.980
قوانین فضا و زمان
00:01:51.020 --> 00:01:53.980
همیشه وجود داشتهاند
00:01:54.020 --> 00:01:56.020
اما هیچوقت اونها رو ندیده بودیم
00:01:56.050 --> 00:01:59.890
تا اینکه راه قدرتمندتری
برای دیدن پیدا کردیم
00:01:59.920 --> 00:02:03.590
داستان این بیداری
شروعهای بسیاری داره
00:02:03.630 --> 00:02:05.760
اما پایانی نداره
00:02:05.800 --> 00:02:09.000
قهرمانانش از زمانها و مکانهای
بسیاری اومدهاند
00:02:09.030 --> 00:02:11.840
یک فیلسوف چین باستان
00:02:11.870 --> 00:02:15.540
یک جادوگر که خلیفههای قرن ۱۱
عراق رو شگفتزده کرد
00:02:15.570 --> 00:02:20.440
یتیم بیچاره آلمانی که برده
اربابی بیرحم بود
00:02:20.480 --> 00:02:22.910
هر کدوم، ما رو
ذرهای
00:02:22.950 --> 00:02:27.150
به کشف رازهای پنهان نور
نزدیکتر کردند
00:02:29.590 --> 00:02:33.020
اسم بیشترشون
برای همیشه از دسترس ما خارج شده
00:02:33.060 --> 00:02:37.560
اما جایی، خیلی وقت پیش
کسی نگاهی به بالا انداخت
00:02:37.600 --> 00:02:41.970
و نور رو دید که
یکی از شعبدههاش رو انجام میداد
00:03:03.290 --> 00:03:04.290
کی میدونه؟
00:03:04.320 --> 00:03:06.090
شاید اون حرکت ناگهانی نور
00:03:06.120 --> 00:03:08.260
الهامبخش اولین هنرمند بوده
00:03:20.500 --> 00:03:23.540
این همه از کجا اومد؟
00:03:23.570 --> 00:03:27.140
چطور از گروههای کوچک آواره شکارچی
00:03:27.180 --> 00:03:29.310
و دانهچین که در زیر ستارگان میزیستند
00:03:29.350 --> 00:03:33.120
به سازندگان تمدنی جهانی تبدیل شدیم؟
00:03:33.150 --> 00:03:36.590
چطور از اونجا به اینجا رسیدیم؟
00:03:36.620 --> 00:03:38.420
فقط یک جواب نداره
00:03:38.460 --> 00:03:41.120
تغییرات اقلیمی، رام کردن آتش
00:03:41.160 --> 00:03:45.660
،اختراع ابزار
زبان، کشاورزی
00:03:45.700 --> 00:03:48.970
هر کدوم نقشی داشتند
00:03:49.000 --> 00:03:51.630
شاید
چیز دیگهای هم بود
00:03:51.670 --> 00:03:54.800
در چین
بیش از ۲هزار سال قبل
00:03:54.840 --> 00:03:58.010
فیلسوفی به نام موتزو
گفته میشه مشاهده کرد
00:03:58.040 --> 00:04:00.410
که میشه با نور
تصویری رو درون یک
00:04:00.440 --> 00:04:02.680
اتاقک به نمایش کشید
00:04:02.710 --> 00:04:08.150
این توصیف اولین
دوربین بود
00:04:08.190 --> 00:04:10.290
دوربین تاریکخانهای
00:04:10.320 --> 00:04:12.690
نمونه اولیه تمام
دوربینهای تشکیل دهنده تصویر
00:04:12.720 --> 00:04:15.990
از جمله همین دوربینی که
این تصویر رو به شما ارائه میده
00:04:16.030 --> 00:04:18.630
استفاده از این کار بامزهای
که نور انجام میده
00:04:18.660 --> 00:04:23.630
منجر به چیزی شد که میشه بهش گفت
اولین فیلم
00:04:23.670 --> 00:04:29.440
موتزو، استاد نور، در برابر
هر نوع تاریکی کاری کرد
00:04:29.470 --> 00:04:31.210
یک نابغه نظامی
00:04:31.240 --> 00:04:34.380
که از استعدادش تنها برای
جلوگیری از خشونت استفاده کرد
00:04:34.410 --> 00:04:36.380
او به خاطر مسافرتهاش
00:04:36.410 --> 00:04:38.520
به قلمروهای درگیر جنگ
و استفاده از استراتژیهای مبتکرانه
00:04:38.550 --> 00:04:40.280
برای منصرف کردن پادشاهان از جنگ
00:04:40.320 --> 00:04:42.350
افسانهای بود
00:04:42.390 --> 00:04:45.960
اون از اولین کسانی بود
که در رویای عشق جهانی
00:04:45.990 --> 00:04:49.060
و پایان فقر و نابرابریهایی بود
00:04:49.090 --> 00:04:53.030
که حاکمیت برای مردم میخواست
00:04:53.060 --> 00:04:55.500
و مخالف اطاعت کورکورانه
از تشریفات مذهبی
00:04:55.530 --> 00:04:56.900
و قدرت بود
00:04:56.930 --> 00:04:58.500
در نوشتههاش، میتونید
00:04:58.540 --> 00:05:02.240
اولین حرکتها به سمت
روشهای علمی رو ببینید
00:05:02.270 --> 00:05:05.210
در زمان موتزو، چینیها
تفکراتشون رو
00:05:05.240 --> 00:05:08.580
حداقل ۱۰۰۰ سال بود
که در قالب کتاب ثبت میکردند
00:05:08.610 --> 00:05:11.550
هنوز هم، اطلاعات ما از او
ناقصه
00:05:11.580 --> 00:05:14.020
بیشترشون شامل
مجموعهای از مقالههاییه
00:05:14.050 --> 00:05:15.720
که به او و شاگردانش
نسبت داده شده
00:05:15.750 --> 00:05:18.890
در یکی از اونها
با عنوان در برابر تقدیر
00:05:18.920 --> 00:05:22.030
آزمونی سه وجهی
برای هر نظریهای ارائه شده
00:05:22.060 --> 00:05:24.560
بنیانش رو مورد سوال قرار بده
00:05:24.600 --> 00:05:26.260
ببین آیا با
00:05:26.300 --> 00:05:28.830
ادراک و حواس یک انسان معمولی
قابل قبوله
00:05:28.870 --> 00:05:30.600
ببین چطور عملی میشه
00:05:30.630 --> 00:05:32.970
و اگر شد چه منفعتی
برای اکثریت داره
00:05:37.410 --> 00:05:39.880
موتزو خیلی معروف بود
00:05:39.910 --> 00:05:42.210
اما چند صد سال
پس از مرگ او
00:05:42.250 --> 00:05:45.180
شی هوانگ دی
اولین پادشاه
00:05:45.220 --> 00:05:48.250
و متحد کننده چین
به قدرت رسید
00:05:48.290 --> 00:05:50.850
قارهای رو به دست گرفت
و به کشوری تبدیلش کرد
00:05:50.890 --> 00:05:54.290
که الان اسمش رو حفظ کرده... چین
00:05:57.330 --> 00:06:01.800
بیشتر ما امپراطور چین رو
با سپاه ۷هزار نفرهاش میشناسیم
00:06:01.830 --> 00:06:05.140
جنگجویان ترا کوتا
که از مقبرهاش محافظت میکردند
00:06:07.000 --> 00:06:09.940
در مسیر امپراطور چین
00:06:09.970 --> 00:06:12.580
به سمت یکپارچه کردن امپراطوری پراکندهاش
00:06:12.610 --> 00:06:14.280
اون معیارهای سختگیرانهای
00:06:14.310 --> 00:06:16.780
برای استاندارد کردن هر چیزی وضع کرد
00:06:16.810 --> 00:06:19.750
این شامل دستور ضرب سکههای واحد
00:06:19.780 --> 00:06:22.320
یکسانسازی تمام وزنها و مقیاسها
00:06:22.350 --> 00:06:26.160
عرض ارابهها و جادهها، و نیز روشی دقیق
00:06:26.190 --> 00:06:28.390
برای راه و روش نوشتن زبان چینی بود
00:06:28.430 --> 00:06:33.460
حتی اینکه چی بنویسید و به چی فکر کنید
00:06:33.500 --> 00:06:36.270
فلسفه امپراطور "چین"، که تنها چیز مجاز بود
00:06:36.300 --> 00:06:37.900
قانونگرایی، نام داشت
00:06:37.940 --> 00:06:40.500
که همون چیزی بود که از اسمش پیداست
00:06:40.540 --> 00:06:43.940
هر چیزی قانون میگه انجام بده... و الا
00:06:44.380 --> 00:06:47.010
این فلسفهایه که
خیلی اجازهای به
00:06:47.040 --> 00:06:49.050
زیرسوال بردن قدرت نمیده
00:06:54.120 --> 00:06:56.920
که تمام کتابهای صد مکتب اندیشه
00:06:56.950 --> 00:06:58.590
باید آتش زده بشن
00:06:58.620 --> 00:07:02.030
که هر کسی بخواد با تاریخ، امروز رو زیرسوال ببره
00:07:02.060 --> 00:07:04.330
خانوادهاش محکوم به اعدامند
00:07:06.360 --> 00:07:08.470
کارهای موتزو
و کونفوسیوس
00:07:08.500 --> 00:07:10.700
و فلاسفه دیگه
در اولین
00:07:10.740 --> 00:07:12.700
کتاب سوزی جهان
نابود شد
00:07:12.740 --> 00:07:15.310
صدها محقق
شجاعانه با تلاش
00:07:15.340 --> 00:07:18.040
برای نگهداری کتابهای ممنوعه
ایستادگی کردند
00:07:18.080 --> 00:07:20.680
اونها در پایتخت
زنده به گور شدند
00:07:22.410 --> 00:07:26.220
علم برای گل دادن، به نور آزادی بیان احتیاج داره
00:07:26.250 --> 00:07:29.620
به زیرسوال بردن قدرت بدون واهمه
00:07:29.650 --> 00:07:32.220
به جریان آزاد تبادل اندیشه وابستهست
00:07:32.260 --> 00:07:35.960
جرقههای کنجکاوی در نوشتههای موتزو
00:07:35.990 --> 00:07:39.730
و شاگردانش به طور موثری سرکوب شدند
00:07:39.760 --> 00:07:44.370
هزار سال دیگه طول میکشید تا فیلم بعدی به نمایش دربیاد
00:07:46.270 --> 00:07:48.510
خوشبختانه
سفینه خیال ما
00:07:48.540 --> 00:07:52.540
میتونه ما رو به هرجایی از
فضا و زمان ببره
00:08:03.210 --> 00:08:05.880
چینیها و یونانیهای باستان
مشاهده کردند
00:08:05.910 --> 00:08:07.550
که از نور میشه استفادههای
00:08:07.580 --> 00:08:10.380
شگفتانگیزی کرد- اما هیچکس سوال مورد علاقه
00:08:10.420 --> 00:08:15.690
بچه کوچولوها و نابغهها رو نپرسید - چرا؟
00:08:15.720 --> 00:08:18.760
تا اینکه هزار سال پیش
00:08:23.860 --> 00:08:26.200
در شهر بصره عراق
00:08:26.230 --> 00:08:28.200
استاد نور دیگهای
زندگی میکرد
00:08:28.230 --> 00:08:33.570
ابن هیثم علاقه زیادی
به درک طبیعت داشت
00:08:33.610 --> 00:08:35.710
او در مورد همه چیز سوال داشت
00:08:35.740 --> 00:08:39.680
مخصوصا اون چیزهایی که
بقیه، بیچون و چرا میپذیرفتند
00:08:41.610 --> 00:08:44.820
از خودش پرسید ما چطوری میبینیم؟
00:08:44.850 --> 00:08:47.220
بسیاری از بزرگانی که قبل از او
اومده بودند
00:08:47.250 --> 00:08:50.820
فکر کرده بودند که پرتوها
از چشم ما خارج میشن
00:08:50.860 --> 00:08:55.190
به سمت جسمی که میبینیم میرن
و دوباره به چشم ما برمیگردن
00:08:55.230 --> 00:08:59.100
اما ابن هیثم دلیل آورد که
ستارهها اونقدری دور هستند
00:08:59.130 --> 00:09:01.700
که اینکه چیزی از چشم ما
این همه مسافت رو به سمت اونها بره
00:09:01.730 --> 00:09:04.370
و در چشم به هم زدنی به چشم ما برگرده
ممکن نیست
00:09:04.400 --> 00:09:08.040
استدلال فوقالعادهایه
اما ابن هیثم به همین جا بسنده نکرد
00:09:08.070 --> 00:09:12.340
اون به دنبال راههایی بود
تا طبیعت رو مجبور به افشای اسرارش کنه
00:09:12.380 --> 00:09:15.680
تمدنی که او درش قرار داشت
پذیرای نظریهها و سوالهای جدید بود
00:09:15.720 --> 00:09:18.180
اون زمان دوران طلایی
علم
00:09:18.220 --> 00:09:20.420
در جهان اسلام بود
00:09:20.450 --> 00:09:23.890
جهانی که از کوردوبا
در اسپانیا
00:09:23.920 --> 00:09:27.530
تا سمرقند
در آسیای مرکزی گسترش داشت
00:09:27.560 --> 00:09:30.560
محققین مسیحی و یهودی
میهمانان افتخاری
00:09:30.600 --> 00:09:33.300
در موسسه تحقیق
بغداد، قاهره
00:09:33.330 --> 00:09:35.870
و پایتختهای دیگه اسلامی بودند
00:09:35.900 --> 00:09:39.440
به جای سوزاندن کتابها
خلفا فرستادههایی
00:09:39.470 --> 00:09:42.410
در جستجوی کتاب
به سراسر جهان فرستادند
00:09:56.190 --> 00:10:00.590
خلفا با گشادهدستی روی پروژههای ترجمه، مطالعه
00:10:00.630 --> 00:10:02.830
و نگهداری آنها برای نسلهای آینده سرمایهگذاری کردند
00:10:02.860 --> 00:10:05.800
بیشتر نور علم یونان باستان بدون تلاش اونها
00:10:05.830 --> 00:10:08.270
تا ابد خاموش میموند
00:10:08.300 --> 00:10:11.100
بیداری علمیای که صدها سال بعد
00:10:11.140 --> 00:10:14.170
در اروپا شکل گرفت، از شعلهای روشنی گرفت
00:10:14.210 --> 00:10:15.440
که مدتها بود توسط محققین
00:10:15.480 --> 00:10:18.340
و دانشمندان اسلامی حفاظت شده بود
00:10:18.380 --> 00:10:21.910
عربها همینطور ایدههایی از هند به غرب وارد کردند
00:10:21.950 --> 00:10:24.520
از جمله اعداد عربی
00:10:24.550 --> 00:10:26.820
که امروزه همگی استفاده میکنیم
00:10:26.850 --> 00:10:29.650
و مفهوم صفر
00:10:32.330 --> 00:10:33.790
که وقتی به کار میاد
00:10:33.830 --> 00:10:37.260
که بخواید میلیاردها میلیارد رو بنویسید
00:10:37.300 --> 00:10:40.270
نجوم عربی اونقدر تاثیرگذار بود
00:10:40.300 --> 00:10:42.330
که هنوز هم ستارهها رو
00:10:42.370 --> 00:10:44.170
به اسم عربیشون صدا میزنیم
00:10:44.200 --> 00:10:49.270
و "ال" در الجبرا (جبر)، الگوریتم، الکمی (شیمی) و الکل
00:10:49.310 --> 00:10:51.010
تنها بخشی از رد پای به جا مونده
00:10:51.040 --> 00:10:55.510
از زمانیست که عربی، زبان علم بود
00:10:57.420 --> 00:11:00.150
در قرن ۱۱
ابن هیثم تلاش کرد تا
00:11:00.190 --> 00:11:04.220
ایدهاش در مورد نور و چگونگی دیدن
رو آزمایش کنه
00:11:04.260 --> 00:11:07.490
پس آزمایشی برای چگونگی حرکت نور، ترتیب دادیم
00:11:07.530 --> 00:11:09.900
چادری رو در نور کامل روز برپا کردیم
00:11:09.930 --> 00:11:13.030
و طوری پوشوندیمش که فقط یک پرتوی نور
00:11:13.070 --> 00:11:15.800
بتونه به تاریکی داخلش، رخنه کنه
00:11:15.840 --> 00:11:18.140
با مقداری هوش و ذکاوت
00:11:18.170 --> 00:11:20.410
و یک تکه چوب صاف -- یک خطکش --
00:11:20.440 --> 00:11:22.310
ابن هیثم قدم رو به جلوی بزرگی
00:11:22.340 --> 00:11:23.880
در تاریخ علم برداشت
00:11:23.910 --> 00:11:27.910
او کشف کرد که نور به خط مستقیم حرکت میکنه
00:11:33.090 --> 00:11:35.050
اما اون تازه در ابتدای راه بود
00:11:35.090 --> 00:11:38.490
ابن هیثم فهمید که کلید تشکیل هر تصویری
00:11:38.520 --> 00:11:41.560
خواه از طریق یک چشم باشه یا یک دوربین تاریکخانهای
00:11:41.590 --> 00:11:44.260
وجود روزنهای کوچک برای محدود کردن نور ورودی
00:11:44.300 --> 00:11:46.160
به محفظهای تاریکه
00:11:46.200 --> 00:11:49.070
این روزنه به پرتوهای پراکنده خارجی
00:11:49.100 --> 00:11:51.770
که ما رو احاطه کردهاند، اجازه ورود نمیده
00:11:51.800 --> 00:11:53.440
هرچقدر این روزنه کوچکتر باشه
00:11:53.470 --> 00:11:56.010
نور از جهات کمتری میتونه وارد بشه
00:11:56.040 --> 00:11:58.210
و باعث تشکیل تصویری واضحتر میشه
00:11:58.240 --> 00:12:01.010
پس به جای اینکه خیره نور باشیم
00:12:01.050 --> 00:12:04.220
میتونیم هرچیزی که بهمون نشون میده رو ببینیم
00:12:04.250 --> 00:12:07.550
ابن هیثم دوربین تاریکخانهای خودش
رو ساخت
00:12:07.590 --> 00:12:09.620
و خلفا رو خیره کرد
00:12:09.660 --> 00:12:12.720
دوربین تاریکخانهای در نور روشن
بهترین کارایی رو داره
00:12:12.760 --> 00:12:16.560
ستارههای آسمان شب
خیلی برای این دوربین کمنورند
00:12:16.600 --> 00:12:19.900
ما به نوعی به روزنه بزرگتری
برای جمع کردن نور نیاز داریم
00:12:19.930 --> 00:12:22.370
اما وضوح رو هم باید
حفظ کنیم
00:12:22.400 --> 00:12:25.040
یک تلسکوپ، نور هر نقطهای
00:12:25.070 --> 00:12:27.370
در میدان دیدش
رو جمعآوری میکنه
00:12:27.410 --> 00:12:30.380
از طریق لنز
یا آینه
00:12:30.410 --> 00:12:34.110
ورودیای بسیار بزرگتر
از روزنه دوربین تاریکخانهای
00:12:34.150 --> 00:12:38.050
این یکی از
اولین تلسکوپهاست
00:12:38.080 --> 00:12:42.150
تلسکوپی که گالیله در ۱۶۰۹
از داخلش نگاه کرد
00:12:42.190 --> 00:12:46.430
با اون، گالیله پرده سنگین
شب رو کنار زد
00:12:46.460 --> 00:12:49.360
و شروع به کشف کیهان
کرد
00:13:01.970 --> 00:13:03.980
لنز، تلسکوپ رو قادر ساخت
00:13:04.010 --> 00:13:07.080
تا سطح جمعآوری نور بسیار
بزرگتری، نسبت به چشم ما
00:13:07.110 --> 00:13:09.410
داشته باشه
00:13:09.450 --> 00:13:12.850
سطلهای بزرگتر بارون بیشتری نسبت
به سطلهای کوچکتر جمع میکنند
00:13:12.890 --> 00:13:15.790
تلسکوپهای مدرن
سطج جمعآوری بزرگتری دارن
00:13:15.820 --> 00:13:17.490
با آشکارسازهای بسیار حساس
00:13:17.520 --> 00:13:20.430
و یک جسم رو
ساعتها دنبال میکنن
00:13:20.460 --> 00:13:23.800
که تا جای ممکن نورش
رو جمعآوری کنن
00:13:23.830 --> 00:13:26.600
تلسکوپهای فضایی
مثل هابل
00:13:26.630 --> 00:13:28.470
نورهایی از کهشکانهای
خیلی دورتر
00:13:28.500 --> 00:13:30.140
و قدیمیتر ثبت کردهاند
00:13:30.170 --> 00:13:33.340
که تصویری بسیار واضحتر از کیهان
به ما میده
00:13:34.970 --> 00:13:38.680
ابن هیثم به طریقه تشکیل تصویر توسط نور پی برد
00:13:38.710 --> 00:13:41.050
اما این با بزرگترین دستاوردش خیلی فاصله داشت
00:13:41.080 --> 00:13:43.780
ابن هیثم اولین نفری بود
00:13:43.820 --> 00:13:46.490
که قوانین علم رو پیاده کرد
00:13:46.520 --> 00:13:49.020
او مکانیزم تصحیح خطایی پدید آورد
00:13:49.060 --> 00:13:51.520
راهی سیستماتیک و خدشهناپذیر
00:13:51.560 --> 00:13:54.190
برای الک کردن تصورات غلط ما
00:13:54.230 --> 00:13:59.200
یافتن حقیقت دشوار است
00:13:59.230 --> 00:14:02.200
و راه رسیدن به آن ناهموار
00:14:02.240 --> 00:14:04.500
به عنوان جویندگان حقیقت
00:14:04.540 --> 00:14:07.640
باید هوشیار باشید که از قضاوت خودداری کنید
00:14:07.670 --> 00:14:10.540
و به سادگی به نوشتههای گذشتگان اعتماد نکنید
00:14:10.580 --> 00:14:14.380
باید آن نوشتهها را از هر جهت مورد تردید
00:14:14.410 --> 00:14:16.920
و نقد قرار دهید
00:14:16.950 --> 00:14:20.190
باید تنها تسلیم استدلال و عمل شوید
00:14:20.220 --> 00:14:23.590
و نه گفته هر شخصی
00:14:23.620 --> 00:14:26.160
چون بشر از هر خطا و نقصی
00:14:26.190 --> 00:14:28.860
در خطر است
00:14:28.900 --> 00:14:31.330
به عنوان جویندگان حقیقت
00:14:31.360 --> 00:14:33.700
باید نظریات خود را هم در خلال تحقیق
00:14:33.730 --> 00:14:37.340
مورد تردید و پرسش قرار دهیم
00:14:37.370 --> 00:14:42.270
تا به چاله پیشداوری و بیدقتی نیفتیم
00:14:42.310 --> 00:14:47.550
این مسیر در پیش گیرید، و حقیقت بر شما آشکار خواهد شد
00:15:04.430 --> 00:15:07.600
این روش علمه
00:15:07.630 --> 00:15:10.440
اونقدر قدرتمند که فرستادههای
رباتیک ما رو
00:15:10.470 --> 00:15:13.910
به مرز منظومه شمسی
و ورای اون رسونده
00:15:15.640 --> 00:15:17.940
عمر ما رو دوبرابر کرده
00:15:17.980 --> 00:15:19.740
دنیاهای گمشده
گذشته رو
00:15:19.780 --> 00:15:21.780
زنده کرده
00:15:23.180 --> 00:15:25.420
علم به ما این توان رو داده تا رویدادهای
00:15:25.450 --> 00:15:27.920
آیندهای دور رو پیشبینی کنیم
00:15:27.950 --> 00:15:31.420
و با همدیگه به سرعت نور ارتباط برقرار کنیم
00:15:31.460 --> 00:15:34.060
مثل ارتباط من با شما، درست در همین لحظه
00:15:34.090 --> 00:15:36.130
این نوع فکر کردن به ما قدرتی داده
00:15:36.160 --> 00:15:39.800
که خود ابن هیثم به چشم جادوگری بهش نگاه میکرد
00:15:43.300 --> 00:15:47.670
اما اون بود که ما رو در این مسیر سخت و بیپایان قرار داد
00:15:49.540 --> 00:15:52.410
و الان ما رو به جایی رسونده
00:15:52.450 --> 00:15:57.150
که حتی خود نور هم در تاریکی پنهان شده
00:16:07.050 --> 00:16:09.180
نور ویژگیهایی داره که در قلمرو وجود بشریت
00:16:09.220 --> 00:16:11.090
شبیه هیچ چیزی نیستند
00:16:11.120 --> 00:16:13.260
مثلا همین سرعت نور
00:16:13.290 --> 00:16:15.390
ذره اصلی نور، فوتون
00:16:15.420 --> 00:16:18.090
از وقتی از یک اتم یا مولکول به وجود میاد
00:16:18.130 --> 00:16:20.900
با سرعت نور حرکت میکنه
00:16:20.930 --> 00:16:23.060
یه فوتون هیچ سرعت دیگهای رو نمیشناسه
00:16:23.100 --> 00:16:25.900
و ما هیچ پدیده دیگهای رو نمیشناسیم که
00:16:25.940 --> 00:16:28.870
که به طور آنی، از صفر به بیشترین سرعت برسه
00:16:28.910 --> 00:16:31.110
هیچ چیز دیگه نمیتونه به این سرعت حرکت کنه
00:16:31.140 --> 00:16:33.780
وقتی سعی میکنیم ذرات دیگهای رو، هرچه نزدیکتر به سرعت نور
00:16:33.810 --> 00:16:36.510
شتاب بدیم، اونها بیشتر و بیشتر مقاومت میکنن
00:16:36.550 --> 00:16:38.280
مثل اینکه دارن سنگین و سنگینتر میشن
00:16:38.310 --> 00:16:39.750
هنوز هیچ آزمایشی درست نشده
00:16:39.780 --> 00:16:43.790
که ذرهای رو به سرعت نور برسونه
00:16:50.460 --> 00:16:53.090
اون چی بود؟
00:16:53.130 --> 00:16:55.300
شما چیزی شنیدید؟
00:16:55.330 --> 00:16:57.470
کجا بودم؟ آها، آره
00:16:57.500 --> 00:17:01.570
چیز دیگهای توی حیات نمیشناسم که مثل نور رفتار کنه
00:17:01.600 --> 00:17:05.040
نمیتونم ویژگیهای عجیبش رو
00:17:05.070 --> 00:17:07.710
با چیزهایی که حواسم بهم میگه، تطابق بدم
00:17:07.740 --> 00:17:10.710
در برابر چیزی که دستگاههای سنجش
00:17:10.750 --> 00:17:12.810
از واقعیت طبیعت به ما میگن
00:17:12.850 --> 00:17:14.750
ما اصرار داریم به حواسمون اعتماد کنیم
00:17:14.780 --> 00:17:16.950
حسهای ما برای اجسامی در اندازه حیات
00:17:16.990 --> 00:17:18.790
و با سرعت پستانداران، خوب کار میکنه
00:17:18.820 --> 00:17:23.430
اما برای سرزمین عجایب سرعت نور، مناسب نیست
00:17:27.600 --> 00:17:30.970
ما حتی هنوز نمیدونیم چرا حد سرعت کیهانی وجود داره
00:17:31.000 --> 00:17:34.440
وقتی با سرعت نور حرکت میکنید، زمان متوقف میشه
00:17:34.470 --> 00:17:36.940
اصلا، نور چیه؟
00:17:40.480 --> 00:17:43.980
عشق پایدار آیزک نیوتون
به نور
00:17:44.010 --> 00:17:46.180
از زمان بچگی شروع شد
00:17:48.620 --> 00:17:51.050
درست در همین خونه
00:17:56.130 --> 00:18:00.300
وقتی نیوتون در دهه بیستم زندگیش بود، اولین کسی بود
00:18:00.330 --> 00:18:03.500
که راز رنگینکمان رو کشف کرد
00:18:07.200 --> 00:18:10.510
نیوتون کشف کرد که یکجور نور
یا نور سفید
00:18:10.540 --> 00:18:13.510
ترکیبی از همه رنگهای
رنگینکمانه
00:18:16.050 --> 00:18:18.110
کشف بزرگی بود
00:18:18.150 --> 00:18:20.680
اون اسم نمایش رنگها رو
طیف، گذاشت
00:18:20.720 --> 00:18:24.990
"برگرفته از لاتین "روح
"یا "تجسم
00:18:37.230 --> 00:18:39.200
عذر میخوام، استاد نیوتون
00:18:39.240 --> 00:18:41.940
آشپز غر میزنه که ناهار از دهن میوفته، قربان
00:18:44.840 --> 00:18:47.010
نه، آیزک، ذره بین رو
زمین نذار
00:18:47.040 --> 00:18:50.810
چیز شگفتانگیزتری
توی نور پنهانه
00:18:50.850 --> 00:18:53.350
یه رمز، یه کلید برای کیهان
00:19:00.120 --> 00:19:04.030
آیزک نیوتون چیز زیادی از دست نداد، اما خب چیز قشنگی بود
00:19:04.060 --> 00:19:07.160
اون درست از جلوی دری به دنیایی مخفی، گذشت
00:19:07.200 --> 00:19:11.230
دری که تا ۱۵۰ سال بعد باز نشد
00:19:11.270 --> 00:19:13.570
اون در، جلوی پای دانشمند دیگهای افتاد
00:19:13.600 --> 00:19:15.270
که در سال ۱۸۰۰
00:19:15.300 --> 00:19:17.270
تصادفا به شواهدی از دنیای دیده نشدهای رسید
00:19:17.310 --> 00:19:20.310
که ما رو احاطه کرده بود
00:19:23.880 --> 00:19:26.310
شبها، ویلیام هرشل آسمانها رو
00:19:26.350 --> 00:19:28.820
با بزرگترین تلسکوپ اون زمان رصد میکرد
00:19:28.850 --> 00:19:31.790
روزها، آزمایشاتی انجام میداد
00:19:31.820 --> 00:19:34.460
از طریق کارهای جلوتر نیوتون، معلوم شده بود که نور خورشید
00:19:34.490 --> 00:19:36.860
ترکیبی از رنگهای مختلفه
00:19:36.890 --> 00:19:39.260
و هرکسی، با ایستادن در محیط میفهمید
00:19:39.290 --> 00:19:41.490
که نور خورشید با خودش گرما داره
00:19:43.030 --> 00:19:45.030
ویلیام هرشل از خودش پرسید
00:19:45.070 --> 00:19:47.630
که آیا بعضی از رنگهای نور
گرمای بیشتری از بقیه رنگها دارن؟
00:19:47.670 --> 00:19:51.770
ذات یک نابغه علمی در پرسیدن
اون چیزهاییه
00:19:51.810 --> 00:19:54.610
که بقیه ما
بدون سوال پذیرفتیم
00:19:54.640 --> 00:19:57.210
و بعد آزمایش میکنه
00:19:59.250 --> 00:20:02.680
دماسنجی که هرشل در بیرون
طیف قرار داد
00:20:02.720 --> 00:20:04.720
ابزار نظارتش بود
00:20:06.420 --> 00:20:08.320
ناظر در هر آزمایشی
00:20:08.350 --> 00:20:10.990
همیشه عاملیه که خارج از
شرایط آزمایشه
00:20:11.020 --> 00:20:13.120
این طوری، اگر چیزی که آزمایش میکنید
00:20:13.160 --> 00:20:15.260
واقعا به مشاهدتون مرتبط باشه
متوجه میشید
00:20:16.390 --> 00:20:17.700
در آزمایش هرشل
00:20:17.730 --> 00:20:19.330
ارتباط بین رنگ
00:20:19.360 --> 00:20:20.730
و دما
مورد آزمایش قرار میگرفت
00:20:20.770 --> 00:20:23.840
پس ابزار نظارتش
یک دماسنج بود
00:20:23.870 --> 00:20:25.540
بالای یک
صفحه سفید
00:20:25.570 --> 00:20:28.870
که اصلا
نور خورشید نمیدید
00:20:31.210 --> 00:20:32.740
بازم همون صدا
00:20:32.780 --> 00:20:35.510
صدای چیه؟
00:20:41.250 --> 00:20:43.750
باشه، نور قرمز
از نور آبی گرمتره
00:20:43.790 --> 00:20:48.860
کشف جالبیه
اما کلا انقلابی نیست
00:21:10.380 --> 00:21:14.080
نه، دماسنجت
ایرادی نداره
00:21:14.120 --> 00:21:17.480
تو الان نوع جدیدی از نور
کشف کردی
00:21:26.330 --> 00:21:29.400
هرشل اولین کسی بود که وجود دیده نشدهای رو تشخیص داد
00:21:29.430 --> 00:21:32.630
که درست زیر قسمت قرمز طیف، در انتظار بود
00:21:32.670 --> 00:21:35.570
(به خاطرهمین بود که بهش گفتند اینفرارد (فروسرخ
00:21:35.600 --> 00:21:37.770
اینفرا، کلمه لاتین به معنای زیره
00:21:37.800 --> 00:21:39.370
این نور نامرئیه
00:21:39.410 --> 00:21:41.770
چشمهای ما به این نوع نور حساس نیست
00:21:41.810 --> 00:21:44.680
اما پوست ما، به صورت گرما حسش میکنه
00:21:44.710 --> 00:21:46.510
حالا، این شد یه کشف واقعا بزرگ
00:21:46.550 --> 00:21:48.950
اما هنوز رازهای بزرگتری
00:21:48.980 --> 00:21:51.450
در اعماق نور، پنهان بود
00:21:59.640 --> 00:22:01.670
حدودا همون موقعی که ویلیام هرشل
00:22:01.710 --> 00:22:04.610
داشت نور مادون قرمز رو در پذیراییاش
در انگلیس کشف میکرد
00:22:04.640 --> 00:22:07.110
پسر جوانی به نام
جوزف فرانهوفر
00:22:07.150 --> 00:22:09.610
اسیر بیگاری مایوسکنندهای
بود
00:22:09.650 --> 00:22:12.580
اون بالای دیگی از
مواد شیمیایی سمی میایستاد
00:22:12.620 --> 00:22:14.990
و جوری هم میزد که تمومی نداشت
00:22:16.890 --> 00:22:19.690
جوزف در ۱۱ سالگی
یتیم شده بود
00:22:19.720 --> 00:22:23.530
و به ارباب سختگیری سپرده شده بود
به نام وایشلبرگر
00:22:23.560 --> 00:22:26.500
آینه ساز سلطنتی
00:22:26.530 --> 00:22:28.800
اون از به مدرسه رفتن جوزف
جلوگیری میکرد
00:22:28.830 --> 00:22:32.040
در عوض، جوزف روزها
00:22:32.070 --> 00:22:34.000
در کارگاه شیشهسازی
مشغول به کار بود
00:22:34.040 --> 00:22:36.510
و شبها به کارهای خونه
ارباب میرسید
00:22:42.010 --> 00:22:43.510
بجنب، احمق
00:22:43.550 --> 00:22:46.480
و یادت باشه، مطالعه ممنوع
00:22:50.850 --> 00:22:53.690
تا اینکه بزرگترین ضربه به جوزف وارد شد
00:22:53.720 --> 00:22:57.820
خونه وایشلبرگر
فرو ریخت
00:23:15.870 --> 00:23:17.740
ماکسیمیلیان
پادشاه آینده باواریا
00:23:17.780 --> 00:23:19.680
سریعا خودش رو به صحنه
فاجعه رسوند
00:23:19.710 --> 00:23:21.250
تا اگه کمکی از دستش برمیاد، انجام بده
00:23:21.280 --> 00:23:23.710
ماکسیمیلیان به خاطر اهمیت دادن
00:23:23.750 --> 00:23:25.350
به افراد
مشهور بود
00:23:25.380 --> 00:23:27.590
که برای زمان خودش
خیلی عجیب بود
00:23:41.470 --> 00:23:44.600
با جلب توجه
پادشاه آینده باواریا
00:23:44.640 --> 00:23:46.240
جوزف فرانهوفر جوان
00:23:46.270 --> 00:23:49.070
روزنهای به جهانی
متفاوت پیدا کرد
00:23:49.110 --> 00:23:51.540
و نه فقط برای خودش
00:23:54.350 --> 00:23:56.110
شاهزاده ماکسیمیلیان
به جوزف پول داد
00:23:56.150 --> 00:23:57.950
و از مشاور اختصاصیش خواست
00:23:57.980 --> 00:23:59.420
تا هرجا نیاز بود
کمکهای بیشتری
00:23:59.450 --> 00:24:01.820
به پسر بکنه
00:24:06.690 --> 00:24:09.390
وایشلبرگر به سو استفاده از
از جوزف ادامه داد
00:24:09.430 --> 00:24:11.730
و از مدرسه رفتنش
جلوگیری کرد
00:24:11.760 --> 00:24:13.800
اما مشاور شاهزاده
مداخله کرد
00:24:13.830 --> 00:24:17.340
و به جوزف سمتی در
انجمن اپتیک پیشنهاد کرد
00:24:17.370 --> 00:24:22.510
این اشاره کوچک مهربانی
واقعا جواب داد
00:24:34.850 --> 00:24:37.690
وقتی ۲۷ ساله بود
00:24:37.720 --> 00:24:39.960
جوزف فرانهوفر، پیشتاز طراحی لنز
00:24:39.990 --> 00:24:41.990
تلسکوپ و تجهیزات اپتیکی
00:24:42.030 --> 00:24:44.700
با کیفیت بالا، در سطح جهان بود
00:24:44.730 --> 00:24:48.600
کارخانه او اینجا، در دیر قدیمی بندیکتبورن قرار داشت
00:24:48.630 --> 00:24:50.800
در اوایل قرن ۱۹
00:24:50.840 --> 00:24:54.140
این تکنولوژی بسیار بالا و فوق سریای بود
00:24:57.180 --> 00:24:59.380
راهبان بندیکتی پیشین
00:24:59.410 --> 00:25:01.380
پیمان رازداری بسته بودند
00:25:01.410 --> 00:25:03.380
این رسم محلی
00:25:03.420 --> 00:25:04.880
و توانایی محدود کردن دسترسی
00:25:04.920 --> 00:25:06.450
به کارخانه فرانهوفر
00:25:06.490 --> 00:25:08.450
بهش اجازه داد تا رموز کار و تجارت
00:25:08.490 --> 00:25:11.560
رو تحت کنترل داشته باشه
00:25:16.660 --> 00:25:18.960
فرانهوفر در حال تجربه کردن
منشورها بود
00:25:19.000 --> 00:25:22.400
تا بهترین نوع شیشه رو
برای لنزهای دقیق پیدا کنه
00:25:22.430 --> 00:25:25.140
اون با خودش فکر کرد، چطور
میتونه دید بهتری
00:25:25.170 --> 00:25:27.170
روی طیفی که منشورها
تولید میکنند، داشته باشه؟
00:25:30.340 --> 00:25:34.150
فردریش، تئودولیت (دوربین مهندسی) رو به من بده، لطفا
00:25:34.180 --> 00:25:37.080
خب، توی این مدتی که فرانهوفر داره تئودولیت رو نصب میکنه
00:25:37.120 --> 00:25:38.920
- که یه جور تلسکوپه -
00:25:38.950 --> 00:25:42.250
میخوام یه چیزی توی یه بخش دیگهای از صومعه بهتون نشون بدم
00:25:46.890 --> 00:25:50.630
شنیدن امواج صوتی
خیلی قشنگه
00:25:52.460 --> 00:25:57.170
تصور کنید چقدر دیدنشون
میتونه قشنگ باشه
00:25:57.200 --> 00:26:00.410
تا حالا فکر کردید چرا لولههای ارگ، طولهای متفاوتی دارن؟
00:26:02.640 --> 00:26:03.880
یه کلیدو فشار میدم
00:26:06.380 --> 00:26:07.780
این هوای فشرده رو
00:26:07.810 --> 00:26:09.050
به لوله خاصی میفرسته
00:26:09.080 --> 00:26:10.880
که امواج صوتی تولید میکنه
00:26:10.920 --> 00:26:13.620
اگر میتونستیم امواج صوتی رو چند صد باری کند کنیم
00:26:13.650 --> 00:26:15.790
این طوری به نظر میرسیدند
00:26:19.490 --> 00:26:21.130
طول لوله
00:26:21.160 --> 00:26:22.590
طول موجی که میتونه درش جا بگیره رو
00:26:22.630 --> 00:26:24.100
تعیین میکنه
00:26:24.130 --> 00:26:26.200
یه لوله کوتاه، بهتون موج صوتی کوتاه میده
00:26:28.230 --> 00:26:30.970
امواج صوتی کوتاه صدای زیرتر یا فرکانس بالاتری دارن
00:26:36.480 --> 00:26:39.140
بیاید موجها رو متوقف کنیم تا دید بهتری داشته باشیم
00:26:43.520 --> 00:26:45.450
فاصله بین دو موج مجاور
00:26:45.480 --> 00:26:47.250
طول موج نامیده میشه
00:26:47.290 --> 00:26:49.790
یه لوله بلند بهتون موج صوتی بلندی میده
00:26:49.820 --> 00:26:52.190
با صدای بم، یا فرکانس پایین
00:27:43.740 --> 00:27:46.640
"دستنوشته قرونوسطایی این موسیقی، "کارمینا بورانا
00:27:46.680 --> 00:27:49.850
درست در همین صومعه کشف شد
00:27:53.050 --> 00:27:55.490
امواج صوتی نمیتونن در خلا حرکت کنن
00:27:55.520 --> 00:27:57.390
اونها برای انتقال به ماده احتیاج دارن
00:27:57.420 --> 00:28:00.890
مثل مولکول هوا، آب یا سنگ
00:28:00.930 --> 00:28:03.030
اما امواج نوری مستقل حرکت میکنن
00:28:03.060 --> 00:28:05.230
اونها میتونن در فضای خالی حرکت کنن
00:28:05.260 --> 00:28:06.860
و سریع
00:28:06.900 --> 00:28:10.000
میلیونها بار سریعتر از امواج صوتی در هوا
00:28:10.040 --> 00:28:12.000
و طول موج نوری که ما میبینیم
00:28:12.040 --> 00:28:14.540
خیلی کوتاهتر از امواج صوتیه
00:28:14.570 --> 00:28:17.410
حدود ۵۰هزار امواج نوری
00:28:17.440 --> 00:28:19.880
میتونن اینجا جا بگیرن
00:28:21.050 --> 00:28:22.580
اوه، آره
00:28:22.620 --> 00:28:24.050
فرانهوفر
00:28:30.690 --> 00:28:32.020
درست به موقع
00:28:32.060 --> 00:28:33.690
از دستش ندادیم
00:28:33.730 --> 00:28:35.890
درست همونطور که طول موج صوت
00:28:35.930 --> 00:28:37.900
تن صدایی که میشنویم
رو تعیین میکنه
00:28:37.930 --> 00:28:39.400
طول موج نور
00:28:39.430 --> 00:28:41.870
رنگی که میبینیم
رو مشخص میکنه
00:28:41.900 --> 00:28:44.340
اما یه منشور چجوری
رنگهای پنهان
00:28:44.370 --> 00:28:46.870
در یک شعاع نور خورشید
رو پخش میکنه؟
00:28:46.910 --> 00:28:50.840
وقتی نور
در هوا یا فضا حرکت میکنه
00:28:50.880 --> 00:28:53.240
همه رنگهاش
با یک سرعت حرکت میکنن
00:28:55.280 --> 00:28:58.050
اما وقتی با زاویهای
به یک شیشه میخوره
00:28:58.080 --> 00:29:00.490
سرعت نور کم میشه
و تغییر جهت میده
00:29:02.050 --> 00:29:04.020
درون منشور
00:29:04.060 --> 00:29:06.060
هر نور
با سرعت متفاوتی حرکت میکنه
00:29:10.400 --> 00:29:12.200
در شیشه، نور بنفش
00:29:12.230 --> 00:29:14.400
که کوتاهترین موج قابل مشاهده
رو داره
00:29:14.430 --> 00:29:16.430
بیشتر از نور قرمز کند میشه
00:29:16.470 --> 00:29:18.900
که بلندترین موج رو داره
00:29:20.740 --> 00:29:23.140
این تغییرات سرعت
00:29:23.180 --> 00:29:25.710
رنگها رو از هم تفکیک میکنه
00:29:25.740 --> 00:29:27.550
موجهاشون رو
00:29:27.580 --> 00:29:29.980
با کمی اختلاف زاویه
پخش میکنه
00:29:31.180 --> 00:29:33.180
منشور اینطوری کار میکنه
00:29:35.320 --> 00:29:37.590
اگه میبینید بیجهت احساساتی شدم
00:29:37.620 --> 00:29:40.430
به خاطر اینه که جوزف فرانهوفر در شرف انجام کاریه
00:29:40.460 --> 00:29:43.960
که آیزک نیوتون میتونست انجام بده، اما نداد
00:29:44.000 --> 00:29:46.060
و این اثر فوقالعادهای
00:29:46.100 --> 00:29:47.930
در جریان زندگی خود من داره
00:30:10.960 --> 00:30:12.990
شما شاهد پیوند
00:30:13.030 --> 00:30:14.630
فیزیک و اخترشناسی هستید
00:30:14.660 --> 00:30:18.530
تولد رشته علمی
خود من
00:30:18.560 --> 00:30:21.000
اخترفیزیک
00:30:23.000 --> 00:30:24.770
نوشته شده به زبان نور
00:30:24.800 --> 00:30:28.210
در اون خطوط سیاه عمودی
00:30:29.640 --> 00:30:32.610
رمز پنهانی هست
00:30:32.650 --> 00:30:35.450
فرانهوفر بهشون نگاه کرد
و فکر کرد
00:30:35.480 --> 00:30:37.480
چرا؟
00:30:39.390 --> 00:30:42.720
رمزی که از جهانی بیگانه
00:30:42.760 --> 00:30:45.190
به ما میرسه
00:30:57.950 --> 00:30:59.200
چه پیامی
00:30:59.290 --> 00:31:02.890
توی این خطوط تیره
عمودی نوشته شده؟
00:31:07.960 --> 00:31:10.030
صد سال تفکر
00:31:10.070 --> 00:31:13.370
پرسش و تحقیق برای شکستن رمزش سپری شد
00:31:32.920 --> 00:31:35.060
دوست داشتنیه، نه؟
00:31:35.090 --> 00:31:36.630
چرا؟
00:31:36.660 --> 00:31:40.130
ساختار دقیق زیبایی چند لایهست
00:31:40.160 --> 00:31:43.300
شیمی زمین
و اتمسفرش
00:31:43.330 --> 00:31:46.270
تکامل حیات
00:31:46.300 --> 00:31:49.870
انشعابهای گسترده بسیار
00:31:49.910 --> 00:31:52.970
فقط بیایید یکیشون رو سطحی بررسی کنیم
00:31:53.010 --> 00:31:55.410
رنگهای طبیعت که ما رو خیره میکنند
00:31:55.440 --> 00:31:58.550
واقعا چه اتفاقی داره میافته؟
00:31:58.580 --> 00:32:00.450
چطور قرمز، آبی
00:32:00.480 --> 00:32:03.450
این پالت متحیر کننده
رنگهای طبیعت
00:32:07.460 --> 00:32:10.090
چطور اتفاق میافتن؟
00:32:12.760 --> 00:32:14.930
امواج نوری خورشید با طولهای متفاوت
00:32:14.960 --> 00:32:16.360
به زمین میتابند
00:32:17.770 --> 00:32:19.800
گلبرگهای این گلهای خاص
00:32:19.840 --> 00:32:21.400
تمام طول موج کم انرژی
00:32:21.440 --> 00:32:23.670
و بلند قرمز رو جذب میکنند
00:32:23.710 --> 00:32:25.410
اما گلبرگها طول موج
00:32:25.440 --> 00:32:28.740
کوتاهتر و با انرژی بالای آبی رو بازتاب میدهند
00:32:28.780 --> 00:32:31.510
تعامل نور ستاره و گلبرگ
00:32:31.550 --> 00:32:33.520
یا آب، یا ون گوگ
00:32:33.550 --> 00:32:35.120
چیزیه که آبی رو به وجود میاره
00:32:35.150 --> 00:32:37.290
بلندترین موج
00:32:37.320 --> 00:32:39.120
که ما به صورت قرمز میبینیم
00:32:39.160 --> 00:32:41.720
کمترین انرژی رو داره
00:32:44.660 --> 00:32:47.000
رنگ، روشیه که چشم ما
00:32:47.030 --> 00:32:48.900
برای تصویر کردن انرژی امواج نوری داره
00:32:50.730 --> 00:32:52.430
یک غروب
00:32:52.470 --> 00:32:54.600
یک پرچم
00:32:54.640 --> 00:32:57.040
چشمهای محبوب شما
00:32:57.070 --> 00:32:58.810
اون ماشین براق جدید
00:32:58.840 --> 00:33:00.810
حسی که منتقل میکنند
00:33:00.840 --> 00:33:02.640
وقتی اتفاق میافته که چیزی در درون شما
00:33:02.680 --> 00:33:05.150
توسط ترکیب خاصی از فرکانس
00:33:05.180 --> 00:33:08.650
و انرژی امواج نوری، تحریک میشه
00:33:10.420 --> 00:33:11.550
و پیام رمز؟
00:33:11.590 --> 00:33:13.290
اون خطوط سیاه عمودی
00:33:13.320 --> 00:33:15.320
توی طیف فرانهوفر؟
00:33:15.360 --> 00:33:17.460
چی باعثشون میشه؟
00:33:17.490 --> 00:33:19.660
اونها وقتی به وجود میان
00:33:19.700 --> 00:33:22.460
،که امواج اون رنگهای به خصوص
جذب میشن
00:33:22.500 --> 00:33:25.030
این در سطح دیگهای
از واقعیت هم اتفاق میافته
00:33:25.070 --> 00:33:28.070
خیلی کوچکتر از دنیایی که
که به عمل کردن درش عادت کردهایم
00:33:28.100 --> 00:33:30.670
برای رسیدن به اونجا
باید ۱۰میلیارد بار
00:33:30.710 --> 00:33:33.440
از چیزی که هستیم
کوچکتر بشیم
00:33:36.210 --> 00:33:38.580
هر کدوم از این اتمها
رو میتونیم انتخاب کنیم
00:33:38.610 --> 00:33:41.680
اما بیاید
اتم هیدروژن رو برداریم
00:33:41.720 --> 00:33:44.190
اتم هیدروژن بیشترین فراوانی رو
00:33:44.220 --> 00:33:46.590
در کیهان داره
00:33:46.620 --> 00:33:49.020
و سادهترینه
00:33:56.530 --> 00:33:59.700
فقط یک الکترون داره
00:33:59.740 --> 00:34:02.240
و تنها یک پروتون
00:34:02.270 --> 00:34:04.340
ما به قلمرو کوانتوم
وارد شدیم
00:34:04.370 --> 00:34:06.170
که مشابه
00:34:06.210 --> 00:34:08.940
تجربیات معمولی بشر نیست
00:34:08.980 --> 00:34:12.180
عقل سلیم، اینجا
به هیچ وجه به کار نمیاد
00:34:12.220 --> 00:34:15.220
برای مثال اتم هیدروژن
رو ببینید
00:34:17.150 --> 00:34:19.390
در یک اتم، یک الکترون
00:34:19.420 --> 00:34:21.120
بین اوربیتالها وجود نداره
00:34:21.160 --> 00:34:22.920
الکترون از اوربیتالی ناپدید
00:34:22.960 --> 00:34:25.590
و روی اوربیتال دیگهای دوباره ظاهر میشه
00:34:25.630 --> 00:34:27.430
مثل اینه که آسانسوری رو از
طبقه دوم
00:34:27.460 --> 00:34:30.730
به طبقه چهارم ببرید
اما بین طبقات حضور نداشته باشید
00:34:30.770 --> 00:34:32.470
و یک چیز دیگه
00:34:32.500 --> 00:34:35.440
آسانسورهای کوانتومی
فقط در طبقههای خاصی توقف میکنن
00:34:35.470 --> 00:34:38.870
اندازه مدارهای الکترونی
به شدت محدوده
00:34:38.910 --> 00:34:41.740
،و برای اتمهای هر عنصر
متفاوت
00:34:43.280 --> 00:34:45.610
به خاطر همینه که عناصر
گوناگوناند
00:34:45.650 --> 00:34:46.980
شیمی هر چیزی
با مدارهای الکترونیاش
00:34:47.020 --> 00:34:48.580
مشخص میشه
00:34:48.620 --> 00:34:51.490
نیرویی که الکترونی رو
در مدار نگه میداره
00:34:51.520 --> 00:34:53.320
ربطی به جاذبه نداره
00:34:53.360 --> 00:34:56.890
این
نیروی جذب الکتریکیه
00:34:56.930 --> 00:34:59.230
الکترون در حلقهای مواج
00:34:59.260 --> 00:35:01.500
به دور هسته مرکزی اتم هیدروژن
میرقصه
00:35:01.530 --> 00:35:04.300
و جهشهایی کوانتومی
از مداری به مدار دیگه، انجام میده
00:35:04.330 --> 00:35:05.600
به بالا یا پایین
00:35:05.640 --> 00:35:07.000
هر چه قدر مدار بزرگتر
00:35:07.040 --> 00:35:09.070
انرژی یک الکترون
بیشتر
00:35:09.110 --> 00:35:11.470
یک الکترون
00:35:11.510 --> 00:35:13.640
باید انرژی بگیره
تا به مدار بزرگتری بره
00:35:13.680 --> 00:35:16.480
و باید انرژی از دست بده
تا به پایین برگرده
00:35:16.510 --> 00:35:19.810
هر جهش به سمت بالا
وقتی به وجود میاد
00:35:19.850 --> 00:35:23.250
که اتم، موج نوری رو جذب کنه
00:35:23.290 --> 00:35:27.090
اما ما هیچ نظری نداریم که چه چیزی
باعث جهش رو به پایین میشه
00:35:27.120 --> 00:35:30.690
چیزی که میدونیم اینه که این جهشها
همیشه موج نوری تولید میکنند
00:35:30.730 --> 00:35:33.360
که رنگش
با اختلاف انرژی بین اوربیتالها
00:35:33.400 --> 00:35:35.160
منطبقه
00:35:40.070 --> 00:35:44.470
سطح خورشید، موج نور همه رنگها رو
ساطع میکنه
00:35:44.510 --> 00:35:46.310
اگر به نور خورشید
از درون یک منشور نگاه کنید
00:35:46.340 --> 00:35:48.340
طیفش رو میبینید
00:35:50.980 --> 00:35:53.820
وقتی طیف رو با یک تلسکوپ
بزرگ کنید
00:35:53.850 --> 00:35:55.720
همونطور که جوزف فرانهوفر انجام داد
00:35:55.750 --> 00:35:57.320
پرده از رقص الکترون
00:35:57.350 --> 00:36:00.560
درون اتم
برمیدارید
00:36:00.590 --> 00:36:02.790
وقتی انرژی الکترون
کم شد
00:36:02.830 --> 00:36:04.490
و به اوربیتال پایینتری
افتاد
00:36:04.530 --> 00:36:06.900
موج نوری که ساطع میکنه
پراکنده میشه
00:36:06.930 --> 00:36:09.330
بیشترش به ما نمیرسه
00:36:09.370 --> 00:36:10.900
که شکافی تاریک
00:36:10.930 --> 00:36:13.840
یا خط سیاه عمودیای در طیف
به جا میذاره
00:36:13.870 --> 00:36:16.400
این خطوط تیره
سایههایی هستند
00:36:16.440 --> 00:36:18.040
که اتمهای هیدروژن
00:36:18.070 --> 00:36:20.010
در اتمسفر خورشید درست میکنند
00:36:20.040 --> 00:36:22.740
اتمهای سدیم
سایههای متفاوتی میاندازن
00:36:22.780 --> 00:36:25.850
الکترونهای اونها
به ساز دیگهای میرقصن
00:36:25.880 --> 00:36:27.750
یک دانه نمک خوراکی
ترکیبیه از
00:36:27.780 --> 00:36:29.580
اتمهای سدیم و کلورین
00:36:29.620 --> 00:36:32.050
ده میلیون میلیارد از اونها
00:36:32.090 --> 00:36:34.060
در یک دانه نمک
00:36:34.090 --> 00:36:36.930
دارن دیوانهوار میرقصن
00:36:36.960 --> 00:36:39.860
و یک اتم آهن
با ۲۶ الکترون
00:36:39.900 --> 00:36:42.230
به یک تئاتر موزیکال پرخرج
00:36:42.270 --> 00:36:45.570
در برادوی میمونه
00:36:47.970 --> 00:36:51.870
وقتی با طیفبین
به یک ستاره نگاه کنید
00:36:51.910 --> 00:36:54.340
خطوط تیره همه عناصری رو
میبینید
00:36:54.380 --> 00:36:56.010
که در اتمسفرش وجود دارند
00:36:56.050 --> 00:36:57.910
طیف هر چیزی رو به من
نشون بدید
00:36:57.950 --> 00:37:00.720
چه اینجا روی زمین باشه
یا روی یک ستاره دور
00:37:00.750 --> 00:37:03.790
تا بهتون بگم
از چی ساخته شده
00:37:03.820 --> 00:37:07.420
خطوط فرانهوفر امضاهای اتمی عناصر
00:37:07.460 --> 00:37:11.430
در سرتاسر کیهان هستند
00:37:11.460 --> 00:37:13.530
مثل همه افشاهای بزرگ
00:37:13.560 --> 00:37:16.060
در تاریخ علم، این مورد راهی
00:37:16.100 --> 00:37:19.070
به معماهای جدیدتر و عمیقتر باز کرد
00:37:19.100 --> 00:37:22.070
و معلوم کرد که
00:37:22.100 --> 00:37:25.140
رازهای بیشتری در نور، نهفته است
00:37:41.190 --> 00:37:44.120
وقتی جوزف فرانهوفر منشور رو با تلسکوپ تلفیق کرد
00:37:44.130 --> 00:37:46.390
و اون رو به سمت آسمان گرفت
00:37:46.400 --> 00:37:49.900
ستارهها رو خیلی بیشتر به ما نزدیک کرد
00:38:00.880 --> 00:38:03.610
وقتی تنها ۳۹ سال داشت
00:38:03.610 --> 00:38:05.780
به بیماری کشندهای دچار شد
00:38:05.780 --> 00:38:08.450
شاید این نتیجه مجاورت زودهنگام
و بلندمدتش
00:38:08.450 --> 00:38:11.380
با مواد شیمیایی سمی
در شیشهسازی بود
00:38:11.390 --> 00:38:15.390
آدم هیچوقت نمیدونه نابغه بعدی
از کجا خواهد اومد
00:38:19.330 --> 00:38:23.830
چندتاشون رو در ویرانهای
رها میکنیم؟
00:38:23.830 --> 00:38:27.100
شاهزاده و حکومتش
بیاندازه از اون رفتار مهربانانه
00:38:27.100 --> 00:38:30.470
با یتیمی بیچاره
نفع بردند
00:38:30.470 --> 00:38:32.910
کشفیات فرانهوفر
باواریا رو
00:38:32.910 --> 00:38:37.180
از مردابی روستایی
به مرکز تکنولوژی تبدیل کرد
00:38:39.010 --> 00:38:41.450
در حالیکه او در بستر مرگ بود
حکومت، سخت به دنبال
00:38:41.450 --> 00:38:44.350
حفظ ذره ذره دانش
ارزشمند او
00:38:44.350 --> 00:38:46.650
در مورد تکنولوژی بالای
شیشه اپتیکی بود
00:38:49.690 --> 00:38:51.630
اما این فقط میتونست
به فردی
00:38:51.630 --> 00:38:53.830
با اختیارات امنیتی بالا سپرده بشه
00:38:53.830 --> 00:38:55.600
رئیس خزانهداری
00:39:12.680 --> 00:39:15.280
حکومت، تکنولوژی فرانهوفر
برای ساخت
00:39:15.280 --> 00:39:17.180
شیشه اپتیکی بینقص
رو نگه داشت
00:39:17.190 --> 00:39:20.450
رازی حکومتی
که ۱۰۰سال دوام داشت
00:39:20.460 --> 00:39:22.460
این مانع بزرگی
00:39:22.490 --> 00:39:24.960
برای کسی بود که بعدا در سفرمون ملاقاتش خواهیم کرد
00:39:24.990 --> 00:39:27.530
اما فرانهوفر اجازه هیچ رازداریای
00:39:27.560 --> 00:39:30.130
در جایی که بحث تحقیقات علمیاش بود، نمیداد
00:39:30.160 --> 00:39:33.770
اون میدونست که علم برای گل دادن به آزادی احتیاج داره
00:39:33.800 --> 00:39:37.840
که درک ما از طبیعت به جهان تعلق داره
00:39:37.870 --> 00:39:40.770
به محض اینکه فرانهوفر خطوط طیفی رو کشف کرد
00:39:40.810 --> 00:39:43.340
هرچیزی که در موردشون میدونست رو منتشر کرد
00:39:43.380 --> 00:39:46.180
و پژواک کشف پراهمیتش
00:39:46.210 --> 00:39:48.980
هنوز طنیناندازه
00:39:52.150 --> 00:39:56.120
خطوط طیفی فرانهوفر
معلوم کرد که کیهان قابل مشاهده
00:39:56.160 --> 00:39:59.430
تماما از
عناصری مشابه ساخته شده
00:40:02.460 --> 00:40:04.930
سیارهها
00:40:13.070 --> 00:40:15.540
ستارهها
00:40:19.910 --> 00:40:22.050
کهکشانها
00:40:26.290 --> 00:40:29.290
خود ما
و همه حیات
00:40:35.960 --> 00:40:39.500
از جنس ستارهها هستند
00:40:44.340 --> 00:40:46.010
فرانهوفر به ما امکان داد
که بفهمیم
00:40:46.040 --> 00:40:48.510
چه چیزی در اتمسفر
دنیاهای دیگهست
00:40:50.980 --> 00:40:54.620
و در کهکشانهایی که میلیونها
سال نوری دورترند
00:40:54.650 --> 00:40:56.650
خطوط طیفی نه تنها
ترکیب اجرام دورتر
00:40:56.680 --> 00:40:59.150
رو مشخص کرد
بلکه حرکتشون
00:40:59.190 --> 00:41:01.360
به سمت ما یا بر خلاف ما رو معلوم کرد
00:41:01.390 --> 00:41:04.460
با استفاده از این خطوط
ما متوجه شدیم که جهان ما در حال انبساطه
00:41:04.490 --> 00:41:08.060
اما شاید بزرگترین
کشف طیفسنجی
00:41:08.100 --> 00:41:10.900
کشف چیزیه که
قابل دیدن نیست
00:41:16.910 --> 00:41:19.070
جهان پنهان ماده تاریک
00:41:19.110 --> 00:41:22.340
شش برابر پرجرمتر
از کیهان شناخته شده
00:41:22.380 --> 00:41:24.540
ماده تاریک
از مادهای اسرارآمیز تشکیل شده
00:41:24.580 --> 00:41:29.150
که هیچ نوری منتشر، بازتاب
یا جذب نمیکنه
00:41:29.180 --> 00:41:31.650
به خاطر جاذبهاش، فقط میدونیم
که وجود داره
00:41:31.690 --> 00:41:33.750
جاذبهای که تمام کهکشانها رو به خودش میکشه
00:41:33.790 --> 00:41:36.520
و به ستارههای قابل رویت درونشون
سرعت میده
00:41:40.530 --> 00:41:44.000
بیشتر از اون چیزی که چشم ما ببینه، نور وجود داره
00:41:44.030 --> 00:41:47.430
محدود کردن دریافتمون از طبیعت به نورهای مرئی
00:41:47.470 --> 00:41:49.770
مثل شنیدن موسیقی
00:41:49.800 --> 00:41:51.370
تنها در یک اکتاوه
00:41:53.940 --> 00:41:55.940
خیلی بیشتر از این وجود داره
00:41:55.980 --> 00:41:57.910
اونها فقط از نظر طول موج متفاوتند
00:41:57.950 --> 00:42:00.050
اما در گسترهای بسیار بزرگ
00:42:00.080 --> 00:42:02.650
برای مثال، نور مادون قرمز
00:42:07.990 --> 00:42:11.120
اون نوعی که
ویلیام هرشل کشف کرد
00:42:11.160 --> 00:42:12.930
یا اشعه ایکس
00:42:18.000 --> 00:42:20.070
یا امواج رادیویی
00:42:24.810 --> 00:42:26.640
یا اشعه گاما
00:42:32.450 --> 00:42:35.720
اینها فقط شیوههای متفاوت
برای دیدن یک چیز نیست
00:42:35.750 --> 00:42:37.320
این انواع دیگر نور
00:42:37.350 --> 00:42:40.950
اجرام و پدیدههای مختلفی رو در کیهان آشکار میکنن
00:42:40.990 --> 00:42:44.160
در اشعه گاما، برای مثال، میتونیم انفجارهای اسرارآمیزی
00:42:44.190 --> 00:42:45.930
در کهکشانهای دوردست ببینیم
00:42:45.960 --> 00:42:48.260
که بدون اون از دستشون میدادیم
00:42:51.200 --> 00:42:54.070
و در نور ماکروویو
میتونیم گذشته رو
00:42:54.100 --> 00:42:56.500
از زمان تولد جهان ببینیم
00:42:59.040 --> 00:43:02.340
ما تازه چشمهامون رو باز کردیم
00:43:22.030 --> 00:43:27.640
زرفيلم
مرجع دانلود فيلم و سريال با زيرنويس چسبيده
.:: www.ZarFilm.com ::.